Karlar í krapinu:

Umræðufundur um grein Andra Snæs Magnasonar

„Í landi hinna klikkuðu karlmanna“

„En við erum BÚIN að virkja fimm sinnum meira en nágrannalöndin. Við erum

þegar orðin orkustórveldi […] En umræðan er svo klikkuð. Menn láta eins og

það „MEGI EKKERT GERA”, þegar orkuframleiðslan er þegar orðin fimmföld á við

það sem þekkist hjá nokkurri þjóð.”

Föstudaginn 17. september boða EDDA – öndvegissetur og Framtíðarlandið

til umræðufundar sem byggir á grein Andra Snæs Magnasonar „Í landi hinna

klikkuðu karlmanna“ sem birtist í Fréttablaðinu nú á laugardaginn 11.

september. Umræðurnar fara fram kl. 15.00-16.30, í stofu 105 á Háskólatorgi.

Frummælendur:

Andri Snær Magnason

Vilhjálmur Egilsson

Guðmundur Hálfdanarson

Tryggvi Þór Herbertsson

Sigmundur Einarsson

http://www.edda.hi.is

http://framtidarlandid.is/

PS. (Við þetta má bæta að setningin hér fyrir ofan um FIMMFALDA orkuframleiðslu ætti að vera TVÖFÖLD á við það sem þekkist hjá nokkurri þjóð en hins vegar FIMMFÖLD á við meðaltalið í hinum vestræna heimi. Eins og sjá má á mynd hér fyrir ofan er Ísland þegar orðið orkustórveldi sé litið á höfðatölu. Almennt eru tölur í greininni byggðar á heimildum og gögnum frá orkuyfirvöldum. Og svo benti gamli stærðfræðikennarinn mér á að tíföldun er ekki 1000% aukning, heldur 900% – en staðhæfingin var sett fram í spurningaformi – þannig að hann fær rétt fyrir sitt svar.)

Það eru til mælikvarðar á alla hluti. Yfirleitt skynjum við í okkar daglega lífi hvað er eðlilegt og hvað er yfirgengilegt. Stundum blindar umræðan okkur og þá getur verið ágætt að prófa að tala um hlutina á útlensku til að sjá þá í nýju ljósi. Prófið til dæmis að segja einhverjum að hér hafi einn ríkisbanki verið seldur með láni frá hinum ríkisbankanum og öfugt. Þannig hafi þeir verið afhentir mönnum nátengdum ríkjandi stjórnmálaflokkum. Framkvæmdastjóri annars flokksins varð formaður bankaráðs í öðrum bankanum á meðan fyrrverandi viðskiptaráðherra hins flokksins var einn þeirra sem fékk hinn bankann. Sá maður hafði aðgang að öllum upplýsingum um stöðu bankans. Í millitíðinni varð þessi fyrrverandi viðskiptaráðherra hins vegar Seðlabankastjóri. Hann flaug til Ameríku og gerði Alcoa tilboð sem fyrirtækið gat ekki hafnað. Þannig var hann búinn að tryggja mestu stórframkvæmdir Íslandssögunnar og stóraukin umsvif bankans sem hann var að enda við að selja sjálfum sér.

Ef þið segið þetta á útlensku þá hrista menn hausinn. Þeir gapa. Þeir nota orð eins og corruption og mafia. Þeir segja vantrúaðir og jafnvel vonsviknir – ,,no not in Scandinavia!”. Svona gerist í Suður-Ameríku, Rússlandi – þetta getur ekki gerst hjá ykkur. Þetta er í einu orði sagt brjálæði. En á Íslandi þá var þetta sett fram sem eðlileg viðskipti – eða eðlileg hugmyndafræði.

Hin viðtekna geðveiki

Það er geðveiki að tífalda bankakerfi á sjö árum. Við vitum það núna.  Það er ekki tæknilega mögulegt að rækta upp alla þá þekkingu og reynslu sem þarf til að byggja upp og reka slíkt apparat á svo skömmum tíma. Jafnvel ekki með því að moka heilli kynslóð gegnum bisnessskóla og bjarga þeim sem fæddust fyrir 1980 með skemmri skírn á MBA námskeiði. Það er bara ekki hægt. Þótt strákur sem er ennþá með fósturfituna í hárinu fái tvær milljónir á mánuði þá verður hann ekki reynslumeiri, klárari eða ábyrgari fyrir vikið. Miklu líklegra að hann verði klikkaður. Það kom líka í ljós.

Orkuframleiðslan á Íslandi var tvöfölduð frá 2002 – 2007. Að tvöfalda orkuframleiðslu í þróuðu ríki á fimm árum er ekki aðeins fáheyrt heldur væri það talið fáránlegt rugl í öllum nágrannalöndum okkar. Í flestum iðnríkjum eykst orkuframleiðsla um einhver 2-3% á ári. Tvöföldun væri óhugsandi enda margsannað að of stórar fjárfestingar eyðileggja meira en þær skapa. Á Íslandi var hins vegar markmiðið að tvöfalda orkuframleiðsluna aftur næstu fimm árin með álbræðslum í Helguvík, Húsavík og reyndar gott betur með þreföldun í Straumsvík. En orðið álbræðsla eitt og sér felur ekki í sér neina stærðarviðmiðun – Alcoa og Century hafa síðan þá tilkynnt að þau vilji byggja 50% stærri bræðslur en fyrst stóð til. Þannig bættist við orkuþörf upp á heila Kárahnjúkavirkjun – svona í framhjáhlaupi. Það sem var áður klikkuð stærð er skyndilega orðin einhverskonar neðanmálsgrein. Hér var ekki á ferðinni línulegur vöxtur heldur veldisvöxtur. Á eftir tímabili geðveikinnar átti að taka við algert og fullkomið brjálæði. Æðið átti síðan að vera fjármagnað með 400 -500 milljarða 100% lánum opinberra orkufyrirtækja. Næstum tvær milljónir á hvert mannsbarn á Íslandi – allt beintengt álverði og leyndu orkuverði sem er allsherjar vitfirring. Um þetta allt var fjallað í fjölmiðlum eins og hverja aðra atvinnusköpun.

Kröflusvæðið var byggt upp í áföngum á 40 árum og gekk ekki áfallalaust. Kröfluvirkjun er um 60MW. Til að knýja álver Alcoa var markmiðið að tífalda orkuvinnslu Í Þingeyjarsýslum á fimm árum.

Er kókaín í heita vatninu?

Geðveikin er núna augljós í jarðvarmabransanum. Þar hafði þróunin verið jöfn og stöðug frá hitaveituvæðingunni á kreppuárunum. Nú er engu líkara en menn hafi borað niður á kókaínæð og fyllt rækilega á sér nasirnar. Á Kröflusvæðinu voru menn komnir upp í 60 MW framleiðslu á einhverjum 40 árum og það gekk ekki áfallalaust. Nú á allt í einu að vera hægt að fjórfalda Kröfluvirkjun – stækka hana um 150MW. Menn stefna á að tífalda orkuframleiðslu í Þingeyjarsýslum til að þjóna nýrri Alcoa verksmiðju á fimm árum. Er það ekki 1000% aukning? Það á að ganga eins nærri Þeistareykjum og hægt er og menn vilja Gjástykki líka.

Orkuveitan er búin að selja Norðuráli Hengilinn og Hellisheiðina. Magma Energy er búið að auglýsa að þeir ætli að auka framleiðslu HS orku úr 175 megavöttum upp í rúm 400 MW vegna þess að þeir virðast telja sjálfsagt að helstu orkulindirnar á öllu Reykjanesi verði einkavæddar og afhentar Magma. Verkefnafjármögnun heitir það víst núna, ekki einkavæðing.

Maður getur spurt eins og asni: Er til þekking og mannafli til að margfalda öll orkufyrirtækin á tíu árum? Af 20 háhitasvæðum á Íslandi – á að raska 16 strax – nánast allt fyrir áliðnaðinn. Fyrirtækin hafa sótt um leyfi til að bora í flest svæðin sem eftir eru. Er enginn efi í huga jarðvísindamanna þegar þeir eru staddir í ævintýraveröld við Torfajökul, Kerlingarfjöll eða við Bitru. Vilja þeir í alvöru fara í ALLT, núna strax? Er þetta menntað fólk eða bara málaliðar sem vinna hvað sem er fyrir hvern sem er?

Mörgum virðist þykja eðlilegt að opinber fyrirtæki taki 30 milljarða að láni til að ,,kanna” hvort næg orka sé fyrir annað Alcoa álver. Af hverju eru menn svona klikkaðir? Er í alvöru einhver sem telur sniðugt að skuldsetja þjóðina fyrir samtals 300-400 milljarða fyrir tvö Alcoa álver í sama kjördæmi? Af hverju þarf að tífalda? 1000% aukning – er þetta ekki klikkuð áhætta? Af hverju byrja menn ekki með 50 MW virkjun, láta hana borga sig upp, gera síðan meira eftir 20 ár eða láta samfélagið einfaldlega njóta ágóðans? Eða á samfélagið helst aldrei að njóta ágóðans?

Af sunnlenskri þekkingu

Ég var einu sinni á fundi á Húsavík og þar sagðist hitaveitustjórinn léttilega geta náð 1000 MW upp úr háhitasvæðunum í Þingeyjasýslu. Ég spurði hvort það væri ekki rétt skilið að vísindamenn hefðu áhyggjur af ofnýtingu á háhitasvæðum landsins. Gagnrýni vísindamanna var skjótaafgreidd sem ,,sunnlensk þekking” og þá fóru allar viðvörunarbjöllur að klingja.

Ég fann viðtal við þennan hitaveitustjóra frá 2002. Þá var hann búinn að bora væna holu fyrir 170 milljónir vegna þess að Rússar vildu hugsanlega kannski reisa súrálsverksmiðju og risaálver við Húsavík. Ef maður tekur frá minniháttar staðreyndir eins og þá –  að rússneski áliðnaðurinn var rekinn af mafíunni, þá er leitun að iðnaði í heiminum með jafn mikinn og eitraðan úrgang og súrálsvinnsla. Dugnaðarforkurinn var búinn að eyða 170 milljónum í að kanna málið. Er þetta ekki klikkað? Þessi óði maður og vinir hans hafa haldið bænum sínum í helgreipum og veðsett orkufyrirtækin upp í rjáfur. Hér hefur allt verið svo gott að menn halda að þeir séu ósnertanlegir. Þótt fyrirtækin stundi djöfulsskap í öðrum löndum myndu þeir aldrei stunda slíkt hérlendis. Sure.

Heilagi heimamaðurinn

Á Íslandi fær ótrúlegasta vitleysa gagnrýnislausa framsetningu. Í Morgunblaðinu í mars árið 1987 má finna spá um þróun loðdýraræktar til 1996. Á þessum tíma voru 30 minkabú á landinu. Sagt er frá skýrslu sem spáir því að minkabú verði orðin 600 talsins árið 1996. Þeir gera ráð fyrir tuttuguföldum vexti á tíu árum eins og ekkert sé sjálfsagðara. Mánuði síðar birtist bjartsýnisfrétt: „Minkastofninn tvöfaldast á þessu ári.“ Aðeins þremur árum síðar í apríl árið 1990 er þessi dramatíska fyrirsögn: „Lodýrarækt: Þetta er komið á síðasta snúning. Margir á barmi örvæntingar.“

Hérlendis er fjallað um sturlun sem norm, jafnvel lífsnauðsyn og æði er æðsta dyggðin – allt er talið eðlilegt ef ,,heimamaður” vill þetta. Það er ekkert jafn klikkað á Íslandi og hinn heilagi heimamaður. Ef heimamaður vill að óþekktir menn reisi olíuhreinsunarstöð á sínu landi – þá á hann þann heilaga rétt, ekki síst ef hann notar orðið ,,atvinnusköpun” til að réttlæta gjörðir sínar.  Töfraorðið sem tæmir heilabú klikkuðu karlanna og lamar gagnrýna hugsun. Upphæðir sem teldust umtalsverðar í hagtölum nágrannaríkja, orkulindir og innviðir sem eru inni á kortum stórvelda sem ,,hernaðarlega strategísk” fyrirbæri eru komin undir ,,vilja heimamanna”. Orkuforði og náttúra þjóðarinnar er í höndum örfárra hreppsnefnda sem hafa ekkert starfslið og enga sérþekkingu á meðan meirihluti Íslendinga sem býr á höfuðborgarsvæðinu er hvergi talinn til ,,heimamanna”. Mafíurekið álfyrirtæki? Dularfullir málaliðar? Heimsfrægir sóðar. Réttindi til 120 ára? Menn ganga svo langt til að þóknast sínum draumaprinsi að þeir verða eins og ljóta systirin í ævintýrinu, klippa af sér tærnar til að troða sér í glerskóinn.

Í stað þess að mæta andstöðu á félagslega vængnum þá eru klikkaðar hugmyndir keyrðar upp af trylltum verkalýðsleiðtogum sem heimta öfgafulla skuldsetningu á opinberum orkufyrirtækjum. Ef hik verður á skuldsetningunni þá eru menn ,,að draga lappirnar”. Íslendingar eru aumingjar ef þeir geta ekki ábyrgst 200 milljarða fyrir Norðurál og annað eins fyrir Alcoa. Þegar opinberu fyrirtækin eru ónýt og geta ekki virkjað fyrir stóriðjuna er eina niðurstaðan tafarlaus einkavæðing auðlindanna til að ,,rjúfa kyrrstöðuna”. ASÍ setur í ,,stöðugleikasáttmálann” að ,,öllum hindrunum skuli rutt úr vegi” álvers í Helguvík. En blóð í skó. Einmitt út af svona hugsun eru á annað hundað útlendinga ennþá óvinnufærir eftir byggingu Kárahnjúkavirkjunar. Öllum hindrunum var rutt úr vegi til að gefa Alcoa orkuverð sem sparar þeim 200 milljón dollara á ári. Það eru árslaun 10.000 kennara. Það er geðveiki að skaða starfsorku svo margra til að skapa 400 störf. Menn nota reyndar úrelt viðmið eins og margföldunaráhrif til að ýkja áhrifin – en væri ekki lágmarks kurteisi að draga þá óvinnufæru frá heildartölunni?

Stækkun strandar á Orkustofnun

Álbræðslan í Helguvík er tákn um hvað Ísland er lélegt land og illa rekið. Álverið í Helguvík rís þrátt fyrir að skipulag liggi ekki fyrir og ekki orkuöflun heldur. Gott ef mengunarkvótann vantar ekki líka. Álbræðslan í Helguvík er tákn um hverstu veik stjórnsýslan er í landinu, hvað fagmennska og langtímahugsun er í miklum molum og hvernig fjölmiðlar nánast hvetja til lögbrota í fyrirsögnum. Dæmi: HS Orka hyggst stækka Reykjanesvirkjun um 50 MW. Stækkun er háð virkjunarleyfi frá Orkustofnun.  Sérfræðingar telja að Reykjanesið sé nú þegar ofnýtt. HS Orka er hins vegar búin að eyða milljörðum í nýja túrbínu. Fyrirsagnir snúa ekki að þeirri spillingu, að kaupa milljarða túrbínur áður en leyfi fæst. Fyrirsagnir eru frekar á þessa leið: ,,Stækkun strandar á Orkustofnun”.

Ef við snúum þessu upp á IceSave þá myndi fréttamaðurinn skrifa svona: ,,Enn hefur fjármálaeftirlitið ekki heimilað rekstur útibúa í Bretlandi – þrátt fyrir að Landsbankinn sé búinn að eyða milljarði í tölvukerfi til að taka við innistæðum.”

Orkuveita Reykjavíkur er núna með milljarða á lager af vannýttum túrbínum sem voru keyptar fyrir Norðurál í Helguvík áður en búið var að skipuleggja eða samþykkja línuleiðina. Borgarbúar þurfa að borga niður lánið. Forsenda álversins er að OR fái að virkja við Bitru og Hverahlíð. Það er hins vegar ekki ljóst hvort íbúar í Hveragerði vilji taka þátt í tilraun um áhrif brennisteinsmengunar á lýðheilsu. Forsenda álversins er líka sú að HS Orka fái Krýsuvík og Eldvörp og að Landsvirkjun láti tilleiðast og setji Þjórsá í púkkið. Þannig reisa opinberir aðilar flókna spilaborg þar sem saman fara áhætta, skuldir og skuldbindingar sem falla ef aðeins eitt spilið fellur. Þannig er búið að binda hendur næstu borgarstjórna og efna í brálæðislegt framkvæmdafyllerí á mikilvægum svæðum, allt fyrir eitt fyrirtæki sem vantar flest leyfin.

Gæti nokkur maður sagt frá þessu verkefni á alþjóðlegri ráðstefnu án þess að vera púaður niður sem fúskari? Á álráðstefnu myndi slíkur maður reyndar vegar vekja meiri losta en erótískur dansari: ,,Vestræn þjóð með þriðja heims leikreglur. Nammi namm!”

Verkalýðshreyfingin vill ekki leikreglur, fagmennsku eða langtímahugsun í orkumálum. Hún vill bara að ,,öllum hindrunum sé rutt úr vegi”. Forstjóri Norðuráls ætti að fá sírenu á bílinn sinn svo umferðarreglur tefji hann ekki. Álver, kísilver, gagnaver – það er ekki til orka fyrir þetta allt. Samt eru allir byrjaðir að byggja út í loftið. Klikkað lið sem allir tipla í kringum í meðvirkniskasti.

Hin viðtekna vitfirring

Að tvöfalda orkuframleiðslu átti þátt í því að fokka upp efnahagslífinu. Hugmyndin um að tvöfalda hana síðan aftur er bilun sem á sér enga samsvörun í hinum vestræna heimi. Þótt rúmlega allur ágóði af auðlindum renni til erlendra lánardrottna þá hefur það engin áhrif á brjálæðingana.

Andspænis byltingu og geðveiki, geðveikislegu tapi, brjáluðum hækkunum á orkuverði til almennings – eiga náttúrufræðingar að setjast borðs með óðum mönnum og skilgreina hvað skuli vernda og hvað virkja. En þrátt fyrir fyrirsjáanlega tvöföldun framleiðslunnar – þá vilja þeir líka Þjórsárver, líka Kerlingarfjöll, líka Torfajökulsvæðið – vilja eiginlega allt og vilja fá það STRAX. Það er aðdáunarvert að menn ræða málin af kurteisi þótt eina heilbrigða svarið sé að æpa: ÉG LÆT EKKI BJÓÐA MÉR ÞESSA HELVÍTIS GEÐVEIKI! Við erum stödd í miðri byltingu en menn kalla sig ekki álbyltingarmenn – þeir skilgreina sig sem normal þótt skalinn sé geðveikur. Menn fíla sig jafnvel ofsótta. Þannig eru stríðsherrar alltaf ofsóttir hófsemdarmenn þegar þeir ætla bara rétt að leggja undir sig nágrannaríkið í nafni friðar. Sá sem ekki tekur þátt í múgæsingunni er annaðhvort svikari eða klikkaður.

Kjarni vandans

Skoðanakannanir gegnum árin hafa sýnt að stór hluti karlmanna á aldrinum 40 – 70 ára hefur verið hlynntir geðveikinni – að tvöfalda og tvöfalda svo aftur. Mesti vandinn er meðal kjósenda Sjálfstæðisflokksins þar sem mikill meirihluti karlmanna hefur jafnvel talið geðveikina forsendu þess að líf þrífist á Íslandi. Auk þess vill mikill meirihluti þeirra slaka á umhverfiskröfum og losa reglugerðir. Þarna liggur alvarlegasta pólitíska meinið á Íslandi. Ef allt væri eðlilegt ættu karlarnir okkar að vera íhaldssamir, hófsamir, áhættufælnir, trúaðir, sparsamir, reglufastir og jafnvel dálítið leiðinlegir. Þetta er mikilvægur hópur manna í hverju samfélagi. Þarna eru margir dæmigerðir heimilisfeður, þarna eru máttarstólpar samfélaga, íþróttafélaga, stjórnendur fyrirtækja, áhrifamenn, þingmenn og jafnvel blaðamenn og ritstjórar. Þetta eru menn sem hafa vald til að skilgreina hvað er eðlilegt og hvað er yfirgengilegt. Það er mjög alvarlegt þegar svona mikilvægur hópur bilast. Það er einsdæmi í veröldinni að þjóð drekki fyrirtækjum sínum í skuldir til þess að tvöfalda orkuframleiðslu og tvöfalda hana aftur og raska til þess jafn mörgum svæðum á jafn stuttum tíma. Það er einsdæmi að vestræn þjóð taki á sig svona mikla áhættu og fórni svo miklu fyrir óljósan og leynilegan ágóða af viðskiptum við amerískt stórfyrirtæki. Hvaða vestræna þjóð myndi veðsetja sig sem nemur tveimur milljónum á mann fyrir dóna eins og Century eða Alcoa?

Af jarðbundum súrrealisma

Það er hættulegt að keyra of hratt. Hraðinn drepur. Það er slæmt fyrir samfélög þegar krítískur massi mikilvægra karlmanna í samfélagi fer að aðhyllast byltingarkenndar og fullkomlega ábyrgðarlausar hugmyndir og trúir á þær í blindni. Þessi hópur er ekki stjórntækur á meðan þetta ástand varir og það er því engin tilviljun að stjórn borgarinnar er núna í höndum pönkara og súrrealista. Hófsöm blanda af súrrealisma og pönki er jarðbundin, íhaldssöm og ábyrg stefna þegar hún er borin saman við ranghugmyndir og stjórnleysi brjáluðu mannanna.

Einars Ben veikin

Þeir sem verst eru haldnir í þessum hópi eiga sameiginlega aðdáun á Einari Benediktssyni. Það er frægt að menn fóru um landið við uppkaup á fossaréttindum í upphafi 20. aldar. Einar Ben lét norska verkfræðinginn Sætersemoen teikna röð af virkjunum upp alla Þjórsá. Myndirnar af stöðvarhúsunum eru glæsilegar og heillandi og væru eflaust taldar fegurstu byggingar landsins ef af hefði orðið. En hversu raunhæf voru áformin? Þeir voru samtals búnir að mæla og teikna framleiðslu í Þjórsá upp á einhver 600- 800 MW - árið 1918 nota bene. Þá eru ekki meðtalin öll réttindin sem menn höfðu tryggt sér annarsstaðar, meðal annars við Dettisfoss og Gullfoss. Til samanburðar má geta þess að núna – 100 árum síðar notar Reykjavík um 200 megavött – á aðfangadag með öll raftæki á fullu stími. Hvað ætlaði Einar að gera við alla þessa orku árið 1918? Álframleiðsla var varla til og ekki sjónvörp eða frystikistur. Stáliðjur nota helst hita frá kolum. Hvað átti að gera? Framleiða áburð? Áburðarverksmiðjan í Gufunesi notaði einhver 20 megawött þegar mest var. Hver átti að nota alla orkuna og borga niður virkjunarröðina? Svarið er líklega einfalt: Enginn. Enginn í heiminum hefði getað nýtt þessa orku! Þetta var bara rugl.

Auðvitað hefði verið miklu nær að virkja einn bæjarlæk og lýsa þótt ekki væri nema eina sveit, já jafnvel eitt fjós. En það er engin fróun í því, engin stórmennska í því. Það er miklu meira spönk í því að að raða stöðvarhúsum upp alla Þjórsá. Meira en þjóðin getur torgað 100 árum síðar. Margir halda enn þann daginn í dag að stjórnvöld á þessum tíma hafi verið eftirá, hrædd við útlendinga og komið í veg fyrir mikið gróðafyrirtæki og ,,erlenda fjárfestingu”. En það er nóg að horfa bara á tölurnar og sjá að þetta var tóm steypa.

Það er svo skrítið að allar götur síðan hefur blundað undarleg þjóðarsorg hjá ákveðnum hópi íslenskra karlmanna. Eins og ójarðtengdar hugmyndir Einars hafi legið á síðari kynslóðum eins og mara. Ekki eins og órar heldur raunhæft markmið og glatað tækifæri: ,,Nú hafa draumar aldamótaskáldanna loksins ræst”. Sagði Geir Haarde þegar hann skrifaði undir samning við Alcoa árið 2002. Já – Loksins! Loksins! var þjóðin dregin inn í aldagamla hugaróra. Enginn maður með mönnum nema hann tvöfaldist og tífaldist þar til hann springur.

Karlar sem hata konur.

Múgurinn virðist ekkert hata meira en ungar menntaðar konur sem nota orð eins og ,,faglegt” eða ,,ferli”. Þrátt fyrir að álframleiðsla á Íslandi hafi verið þrefölduð á síðustu 10 árum telja margir að efnahagsvandamál Íslands stafi fyrst og fremst af skorti á álverum. Helguvíkubullur eyddu milljónum í auglýsingar gegn Svandísi Svavarsdóttur í afneitun á ábyrgð klikkaða bæjarstjórans. Bloggheimar ærðust þegar Kolbrún Halldórs talaði gegn olíuborunum. Það var fyrir tíð BP slyssins í Mexíkóflóa. Það var aftökustemning á fundi með Þórunni Sveinbjarnar á Húsavík og vantaði ekkert nema heykvíslarnar. Hnignun Sjálfstæðisflokks sést best á því að Katrín Fjeldsted dettur út. Hún er vel menntaður, rökfastur, gáfaður læknir og eini þingmaðurinn þeirra sem setti spurningamerki við geðveikina. Í staðinn koma óðir menn eins og Jón Gunnarsson og Tryggvi Þór sem eru byrjaðir að atast í Þjórsárverum. Öllum hindrunum skal rutt úr vegi.

Íslendingar veiða 1% af fiski í heiminum. Við fáum fleiri ferðamenn á mann en flestar þjóðir. Á Íslandi er búið að virkja fimm sinnum meira en þjóðin þarfnast og það eru þrjú álver á landinu. Í staðinn fyrir að horfa á það sem við eigum og fyllast öryggi og safna peningum í varasjóði þá tryllist allt um leið og óður verkalýðsleiðtogi talar um REIÐARSLAG FYRIR ÞJÓÐINA. Reiðarslag ef Orkuveitan fær ekki lán til að skuldsetja sig til helvítis fyrir Norðurál. Reiðarslag ef alþjóðlegt glæpafyrirtæki missir áhuga á auðlindum okkar. Einkunnarorð ASÍ ætti að vera: Sem mest, sem hraðast, sem ljótast.

Í stað þess að vera íhaldsöm þegar kemur að áhættu þá er ekki til sú vitleysa sem þjóðin á ekki að vera til í að ábyrgjast bara ef verktakamafían í SA og SI græðir nógu mikið á því. En við erum BÚIN að virkja fimm sinnum meira en nágrannalöndin. Við erum þegar orðin orkustórveldi – að öllu eðlilegu ætti slík fjárfesting að skila þjóðinni einhverjum tekjum ef við missum ekki arðinn og auðlindirnar frá okkur í annarri skuldahrinu. En umræðan er svo klikkuð. Menn láta eins og það ,,MEGI EKKERT GERA”, þegar orkuframleiðslan er þegar orðin fimmföld á við það sem þekkist hjá nokkurri þjóð.

Við erum nú þegar með allt sem nútímasamfélag þarfnast. Það þarf bara að sinna því sem við höfum þegar byggt upp, fá arð af því sem þegar hefur verið virkjað og fara betur með það sem þegar fiskast. Menn fyllast óöryggi þegar hagsmunahópar emja: ,,Hver á að standa undir okkur í framtíðinni”, eins og hér sé engin ,,undirstaða”. Óttavæðingin veldur því að Ísland er eins og maður sem heimtar geislameðferð, lyfjameðferð og uppskurð til að lækna hausverk. Sannleikurinn er sá að meðferðin mun aldrei lækna hann – en hún gæti drepið hann. Í besta falli verður hann háður lyfjunum.

Skilaboð til frænda þíns

Við erum lítið samfélag og það þarf að vera vinnufriður hérna. Að Björk taki sér frí úr vinnunni til að berjast gegn vitleysunni er bara lítið dæmi um þá truflun sem þúsundir Íslendinga verða fyrir á hverjum degi út af þessum látum. Það er hræðilegt að mikilvægur hópur karla á landinu mælist hálf klikkaður. Það verður ekki líft hérna ef menn vilja efna til átaka í kringum hvert einasta náttúruundur á landinu. Það er óþolandi að ekki sé hægt að láta fallegustu svæði á Íslandi í friði. Það er ömurlegt að þurfa að eyða svo mikið sem mínútu í að hugsa um svæði eins og Torfajökul, Kerlingarfjöll eða Þjórsárver sem ættu að vera óumdeild. Við erum lítið samfélag, meðvirkni grasserar hérna og menn eru kurteisir. En næst þegar klikkaði frændi þinn kemur í heimsókn og sýnir þér nýja útfærslu af virkjun í Þjórsárverum: Segðu honum að hoppa upp í rassgatið á sér.

Greinin birtist í Fréttablaðinu, 11. september 2010.

Í Draumalandinu eru stutt myndskeið frá Indlandi. Þau eru komin frá Indverskum kvikmyndagerðarmanni og rithöfundi sem heitir Samarendra Das. Við hefðum gjarnan viljað kafa dýpra í þá hlið, kjör fólks á Jamaica, Brasilíu og Indlandi. Samarendra Das hefur kynnt sér þessi mál afar vel og hann hefur nú gefið út bókina: Out of This Earth: East India Adivasis and the Aluminium Cartel. Samarendra kemur til landsins á vegum Saving Iceland. Samarendra gefur okkur einstakt tækifæri til að kynnast þeirri hlið iðnaðarins sem hefur nánast aldrei verið kynnt okkur, hvaðan skipin koma með hvíta duftið sem við sjáum stundum sigla inn Hvalfjörðinn,  Straumsvíkina eða Reyðarfjörð.

Samarendra Das á Íslandi – Fyrirlestrar og kynning á „svartbók áliðnaðarins“

Dagana 14. – 21. ágúst verður indverski rithöfundurinn, kvikmyndagerðarmaðurinn og aktífistinn Samarendra Das hér á landi, í annað sinn á vegum umhverfishreyfingarinnar Saving Iceland. Tilefni komu hans er útkoma nýrrar bókar hans og forleifafræðingsins Felix Padel, Out of This Earth: East India Adivasis and the Aluminium Cartel, sem er gefinn út af Orient Black Swan útgáfunni og mætti kalla „svartbók áliðnaðarins“. Miðvikudaginn 18. ágúst kl. 20:00 verður Samarendra með fyrirlestur og kynningu á bókinni í Reykjavíkur Akademíunni, Hringbraut 121. Fleiri fyrirlestrar munu eiga sér stað annars staðar á landinu á meðan Samarendra er hér og verða þeir auglýstir síðar.

Síðasta áratuginn hefur Samarendra verið viðriðinn baráttu Dongria Kondh frumbyggja Odisha héraðsins á Indlandi, gegn breska námufyritækinu Vedanta sem hyggst grafa eftir báxíti til álframleiðslu á landi frumbyggjanna – nánar tiltekið Nyjamgiri hæðunum. Baráttunni hefur vaxið ásmegin upp á síðkastið og hefur til að mynda fjöldi opinbera aðila selt hlut sinn í fyrirtækinu á þeim forsendum að það standi ekki undir kröfum um virðingu við mannréttindi og samfélög innfæddra. Þar verður ekki dregið úr þætti Samarendra en hann hefur skrifað hundruði greina, gefið út og ritstýrt bókum og unnið að heimildarmyndum um baráttuna og tengd málefni. Nýju bókina, Out of This Earth, mætti kalla „svartbók áliðnaðarins“ þar sem hún tekur á áliðnaðinum frá öllum hans dökku hliðum. Í fréttatilkynningu frá útgáfufyrirtækinu Orient Black Swan segir m.a. um bókina:

„Ál er málmur sem við álítum sjálfsagðan hlut, sjálfsagðan þátt framleiðslu. En höfum við nokkra hugmynd um hversu dýrkeyptur hann raunverulega er? Bókin rekur falda sögu áliðnaðarins og segir hana í gegnum hundruðir radda, hundruði sagna, um hvernig hvert landið á fætur öðru hefur gleypt við loforðunum um velmegun og stungið sér til sunds í hringiðju arðráns og skulda sem aldrei verða borgaðar aftur. Hver eru tengsl hins gríðarlega hruns íslensku bankana annars vegar og byggingu virkjana og álvera hins vegar? Hver er tengsl mafíugripdeilda á fjáreignum Rússlands annars vegar og stöðugt auknum völdum álbaróna hins vegar? Hvers vegna voru sett takmörk á byggingu álvera í Bandaríkjunum á sjötta og sjöunda áratugnum, og álver þess í stað reist í öðrum og fátækari löndum á borð við Gana, Gíneu, Jamaíka og Indland?“

Í bókinni segir Samarendra frá því hvernig iðnaðir á borð við áliðnaðinn eru keyrðir áfram og reknir af alþjóðlegum auð- og einokunarhringjum sem samanstanda af námufyrirtækjum, fjárfestingarbönkum, ríkisstjórnum, málmkaupmönnum og vopnaframleiðendum. Innlegg Samarendra í hérlenda umræðu kemur á besta tíma, nú þegar enn virðist stefnt á að reisa fleiri álver hér á landi og umræðan um sölu H.S. Orku til Magma Energy – fyrirtækis sem á rætur sínar að rekja til málmanámureksturs í Suður-Ameríku – er í hæstu hæðum.

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem Samarendra kemur til landsins. Hann var hér sumarið 2008, þegar andspyrnubúðir Saving Iceland stóðu yfir á Hellisheiði, og hélt vel sóttan og vel heppnaðan fyrirlestur í Reykjavíkur Akademíunni ásamt Andra Snæ Magnasyni. Eftir fyrirlesturinn var eins og skyndilega væri umræðan um hnattrænt samhengi álframleiðslu til staðar hér á landi og fjölluðu stærstu fjölmiðlar landsins loksins um báxítgröft í samhengi við hérlenda álframleiðslu. Þetta er í þriðja sinn sem Saving Iceland stendur fyrir komu erlendra gesta hingað til lands því sumarið 2007 fór fram ráðstefnan Hnattrænar afleiðingar stóriðju og stórstíflna á Hótel Hlíð í Ölfussi þar sem fólk frá fimm heimsálfum kom saman og deildi sögum sínum af umhverfis- og félagslegum áhrifum virkjana- og álframleiðslu.

Eins og áður kom fram verður Samarendra með fleiri fyrirlestra og verða þeir kynntir síðar í vikunni. Við hvetjum fjölmiðla til að mæta á fyrirlesturinn í Reykjavíkur Akademíunni auk þess að tala við Samarendra – um bókina, áliðnaðinn og baráttu frumbyggja Indlands. Þau sem vilja ná tali af honum eru beðin um að hafa samband við Saving Iceland í gegnum netfangið  savingiceland@riseup.net.

Saving Iceland
www.savingiceland.org
savingiceland@riseup.net

Já vel hönnuð atburðarás myndi einhver segja. Magnaðar tímasetningar, nánast klisjulegar. Í skáldskap heldur heimurinn niðri í sér andanum, jafnvel fuglarnir þagna við mikilvæg augnablik. Þannig fór með skýrsluna, eins og í tónverki, bók, spennumynd, fatal attraction, kemur lækkun, lok, hvíld áður en verkið er keyrt upp aftur. Og það eina sem manni dettur í hug er hvað þetta er fáránlega ljóðrænt, hvað tímarnir eru goðsögulegir. Í skýrslunni togast ekki á hið góða og illa. Miklu frekar líkist hún Alien vs. Predator, hirði ég eigi um hvor drepist. 

En gosið á fimmvörðuhálsi var fallegt. Það sem kom mér á óvart var tvennt.

1: Hljóðið – gosið var taktfast, það var ekki yfirgnæfandi og magnað eins og foss, það var eins og púls, það var einhverskonar svipubassi – minnti mig helst á hjartsláttinn sem maður heyrir gegnum hlustundartækið í mæðraskoðun. En færri slög á mínútu – getið heyrt það í vídeói hér fyrir neðan. 

2. Hljóðið – hraunið hljómaði eins og einhver væri að bryðja gler. Það var líka fallegt. 

Og kannski er meðgöngulíkingin bara sönn. Þetta var bara smá sónarskoðun sem við fengum, kannski er Katla að fara að fæðast. 

Ég fór uppeftir með Christopher Lund vini mínum, seinni ferðin hans. Myndirnar eru hér og hér. Stoltur af mínum manni að hafa komið þeim inn á National Geographic. Ég tók með mér mína litlu tökuvél að gamni og sonur minn klippti saman myndband. Á meðan þið bíðið eftir Top Gear þá er hérna smá myndband.

Verðlaunagripurinn er silfurslegið stundaglas.

Andri Snær Magnason’s Acceptance speech -at the Kairos Award Ceremony in Hamburg. February 28. 2010. On the link above you will find pictures and other speeches from the event. 

Dear Ladies and Gentlemen, my Dear Friends, Colleagues and my Dear Family og hæ – krakkar!

I would like to thank Mr. Christoph Stolzl and Mr. Halldór Guðmundsson for their kind words and all of you for this great honour.

I you ask an Icelandic child about Hamburg the first thing that will come to it’s mind is the word game that is often played when travelling in a car: “What are you doing with the money the lady from Hamburg gave to you?”. You must answer but you may not say “yes”, “no”, “black” or “white”. So you say: I bought a car. Was it red? Indeed – it was read? Not blue ?- No… Then you are out.  So it was funny when I told my children we would actually meet the lady from Hamburg. But we had to use the money on something very special – something between yes and no, black and white. Maybe that is the real space where art lives.

But why did I take this path in life? If you ask my psychologist he would say that it is because I have two mothers – they are identical twins – that creates a very good ground for a strange mind and some complexes – a douple öedipus to deal with for example. Despite sharing the same genes and upbringing – they have opposite veiws on everything. That I might have from my mothers, the ability to see things from two correct perspectives and never quite agree with myself. 

If you would ask my brother he would blame it on Lego – I hoped I would never grow up from Lego. But later I found out that Lego is quite like language – you have prefabricated parts but can build a whole world from them. But the cool thing is that language is bigger, more bricks – and endless colors. Even an old language spoken by very few people – like Icelandic, can be used to create almost anything. And then it can be translated to German or Chinese.

If you ask my sister she would say that I would have become a doctor like my father, and my grandfather – and my great grandfather – if she hadn’t become a brain surgeon first. She is a much better student than me and more disciplined. But by becoming a brain surgeon she reduced the pressure on us brothers and gave us freedom. At least our parents could be proud of one child. Still I managed to take the first year in medicine – only leading to strange stories later published in my short story collection. One had something to do with anatomy – of a mermaid – if the sailor that caught the mermaid of his dreams would become disappointed when he understood that making love was just a question of fertalizing the caviar in the kitchen sink.

 If you ask my grandmother she would say something similar to what she said after my big launch lecture from the book Dreamland:

“I always thought you were retarded. But now I am not sure anymore.”

That was a compliment and she laughed. It might be people like her that give you most of the tools needed to write a book – that is if you want to use irony, sarcasm and black humour. And it helps to have been taught not to take things too seriously and specially not yourself.

 My father would say it all comes from our family in north Iceland.  My grandfather probably read too much of Tao when he was in his 50s – he lost all political, activist and carrier ambission. His only ambition was to live a simple, good and quiet life – he started renovating his deserted childhood farm, taking 4 months every summer to go up north to catch trout, birds and seal, collect eiderdown and just live. He left us nothing but a huge extended family that has not just met in funerals, but actually spent time together in the old house, flying in from all the corners of the world. From him we know most species of birds in Iceland – you can sit on one rock and hear 17 types of birds trying to distract you at the same time. That teaches you some respect and understanding of how nature works. And if an arctic tern attacks you – after flyting from South-Africa to Iceland to lay its eggs – you deserve being attacked.

 My grandfather was raised in a real crisis – The Great Depression. He was rich as a child because he was not hungry. The depression taught them to value earths resources, they ate everything – and tried to find use for everything -  when he died 2006 he was buried in red socks he had stiched himself, we thought it was symbolic. But I was thinking – If my children become as old as my grandfather – they would still be alive in the year 2093 – imagine that 2093. And my grandchildren might still be alive in 2130.

 Some people think science fiction is just a subculture for the nerds, but just having children and imagining their fate is really science fiction. Just thinking about the world after 30 years – is science fiction. 2093 is the expiring date of what we produce today. And sometimes, or most of the time – we treat the planet and it’s resources we live on like the year 2093 had nothing to do with us – and we do not connect the word sustainability to thoughts like. “It might be a good idea to have some oil to harvest corn in the future”. And while we have no alternative solution it is morally wrong to waste the oil. So maybe a lack of fantasy creates a lack of realism in our lives, we underestimate our creative strength and do not have the ability to imagine the consequences of what we are doing today, despite all the knowledge and data.

1919 – 2130 – that is my time – the span of people I have actually met, loved and know or will know, love and meet. But we do not think in that length – we think in quarterly profit. My daughters span might be 1926 – 2170.

My grandmother on my mothers side went on a 3 week honeymoon on Vatnajökull Glacier with my step grandfather. Parts of the Icelandic highlands were still an unknown and unnamed territory as late as 1956. One of the landmarks on the glacier is today called – the Brides Belly. On that area, a high glacier plateu, they had to wait for three days for a snow storm to calm down. When I asked if they were not cold – they were almost offended and said – cold? We were just married! They were pioneers in the rugged and roadless highlands of Iceland – finding and naming places – that my generation is now fighting to preserve or develope. But it is not only in the hands of Icelanders. It has been calculated that The Brides Belly will have melted in the lifetime of my own grandchildren.

My other grandfather left my mothers in Iceland and became a chief Surgeon in the New York Hospital. He became quite succesful – operated the Shaw of Iran and Oppenheimer. His sister was a babysitter for Tolkien in 1930 – and I once asked her if she had any influence on his work – because Tolkien was writing the Hobbit at the time. She said – well I taught his son an old Icelandic childrens rhyme:

 ”Í grænni lautu þar geymi ég hringinn sem mér var gefinn en hvar er hann nú?”

 In translation:

 ”In the green medows

/ I am keeping the ring

/ that was given to me

/ but where is it now? ”

 Looking at that you can wonder about the multiplyer affect of words.

 If you ask me why some of my books have actually been well received by readers it is because I have a very evil wife. She does not look evil but then she gets a manuscript she takes her evil pen and tears it to pieces. Scripts that come clean from the publisher – with comments like – “very good”, “interesting”, “excellent” get comments from her like “oh my god!” – “Did you show this to anybody?” “Who can read this page?” “Do you understand this paragraph?” “Where is the logic?” So I spend half a year to meet her demands. There is nothing worse than a proofreader that does not want to hurt your feelings. Such a person is not your freind. My freind once got horrible reviews, he called his reader that said he actually agreed – he just didn’t want to hurt his feelings. He rather wanted him to be humiliated in the national press.

Kairos - I must admit – I did not know this god very well – my mothers never taught me to pray to him – but looking at some events in my life it seems like he has been pulling some strings – and yes I do admit – I sometimes looked at the skies and wondered who was playing with the events. Sometimes I even thought it was coincidence.

 For example – when I wrote my book Dreamland I was writing about ideas, ideas as one of the main forces of an economy – and how a lack of ideas lead to a lack of creativity – and over dependence on simple solutions of uncreative politicians. The american military base issue was very large in our politics. The cold war was over and they wanted to close down the base. That would mean a loss of 1000 jobs. And people said – this is devastating – they must not close down the base. And I wondered. Isn’t that absurd. The cold war is over – and people say that it’s devastating. So I wondered if world peace would spread around the planet like a virus – we would see headlines all over – “World peace threatens local economy.” “World peace – the tragedy of my life.”

 I wondered how language tells people that they are a product of a military base but not the force that keeps the base working – and could therefore keep anything working. How the language and medias approach to problems disempowers people instead of showing a way out of a problem or hinting an alternative solution. I decided to take a different approach to the issue – and wrote a whole scenario about the creative possibilities that would open up if the soldiers would leave the base. What other things could be done with all the facilities. It was fantasy, I was playing with ideas – but at the same time very flammable issues.

 Two days before the book came out – the americans announced they were closing the base. Some people actually thought I had inside information from the Pentagon. I had written 60 pages – about what to do when the base would close – all the positive and creative opportunities – that was kairos. Proactivism it can be called.

 So I was quite aware that there was some god of timing up there that was pulling some strings on my life.

 A chinese curse says – may you live in interesting times. In Iceland there are for sure very interesting times at the moment – maybe a bit too interesting – because who needs fiction when constant shoking news covers the media. Total collapse if we do this – total collapse if we don’t do it. Who needs drama when you have headlines like that.

Times like this are good and bad for art. Art often needs a firm ground to stand on – a reality that will not change for the two years it takes to make a project, like a film, or a novel. In iceland everything changes by the week. We are floating in thin air. Art can be well recieved because it has the right opinion, expresses the right anger – but in the long run – maybe it was not good art.

An artist always has to balance between the urgent issues- and the long term labour of art – and be careful that each element nourishes the other.

In Iceland our authorities decided to create an economic bubble with an industrial bubble. They decided to double the energy production in Iceland from 2002 – 2008 – and after that – by redoubling the production. They offered many of the most fragile, beautiful og biologivally diverse areas in Iceland as a source of cheap energy to many of the most destructive companies in the world. We knew that the economic benefit would only last during the construction gold rush – then we would have a crash. To double the energy production of a developed nation is unheared of, the scale is enormous. But it was not concidered madness – it was concidered inevitable progress – people were silenced for being critical – to be critical – to go against the propaganda was concidered extremist – even as economic terrorism.

This had a tremendous great affect on artists in Iceland. Many believed that these areas were more important than anything they could create from their own mind. Friends of mine stopped infact making art and started walking. They took hundreds of people for long walks into the rugged highlands with tents to show them the endangered places. It was after one of those walks that I decided that a proper novel could wait – so I made Dreamland – the book and the film.

In Iceland the crisis is not new – it has been underlying for years – even though international rating companies looked at our economic growth and called Iceland an economic miracle. When you are in a bubble – an economic or ideological bubble – it covers all the spectums of your daily life and thinking – it becomes almost impossible to think beyond the bubble. A bubble has its own force of gravity – it marks the orbit that your thoughts and language can rotate. You can only go a certain distance from the bubble – as go your thoughts, language and choice of words.

When the bubble bursts, the language changes – positive words become their own opposites and vice versa – words like bank, wealth, profit have a completely different meaning. And that is one of the interesting things in Iceland today – when there is no gravity anymore for our thought to circulate – then everything becomes possible – and then again – the question arises – what do you do as an artist? Should you keep writing the story you started long before – in an other era – or should you join the debate, or find other forms for your expression.

In Iceland today the most urgent issues is to keep people active after jobs or industries go bust. We need to recreate the economy. Politicians will not save us. The solutions must come from the grassroots, the energy of the people.

 A few days after the economy collapsed I met a freind of mine – an architect. She was laying off 10 of her employees – very talented young architects. She had been talking to a carpenter freind of hers, that was talking about all the equipment and skills that were going to waist. We have well educated people that have lost their jobs, we have skilled workers that are not building a house in the next years. We have unused machines and a government up to their ears in problems. So one of the interesting things in the crisis is how people that have never met, start working together. I got involved in a group that has taken over a huge powerstation in Reykjavík that has been empty for 20 years. In that building we are gathering people together. Architects, designers, skilled workers, old men with their mechanical knowhow and young people looking for a direction and ideas of what to do in the future. In this house we want to make a prototype center for new ideas and sustainable products.

 Kairos is the god of the right moment.

 I had just been wondering last september after spending too much time on this powerstation concept – what a crazy carrier I was creating – I had become the publishers nightmare. Making a book of poetry, when asked for an other I wrote short stories, asked for a novel I made a CD with old Icelandic folkmusic – then a childrens book, that did quite well and has been published in 20 countries. But instead of a follow up – I made LoveStar a book not suitable for children – cyber punk sci fi – for adults – about an enormous Icelandic company that causes the end of the world. Yes you can call that prophetic. When asked for a proper novel – I made political non fiction, a play and then a documentary film.

 In the publishing world – the fiction publisher does not know any childrens book publishers and they no nothing about non fiction or poetry and they have no interest in film festival success. If not writing I was busy doing public lectures, mobalising people, nature concert organization and activism, had become some kind of an energy and aluminum expert. My friend kindly said – you will never get anywhere if you scatter your carrier on plays, poetry, films, activism babies and powerstations. But I asked him – why does nobody understand diversity – why do you have to make a lifelong commitment to one art form? Why should I always have to be a poet? Why do I need to aquire the identity of a film maker, or novelist, or playwrite – shall you dedicate to one form? Should an artist not seize what form he thinks that fits the moment? And if no form fits the moment – sometimes it’s better or an artist just to walk or participate in making a powerstation.

Then Kairos called.

I want to thank Elín Hansdóttir – and Darri Lorenzen. I have been told that they pitched my name to the Alfred Toepfer institute. Emiliana, Pétur, Hilmar, Páll and Steindór for the music and joining us. Mamma pabbi, Hulda, Jón Pétur – Magga – og krakkar! And my posses! I would like to thank my publisher for his patience, my collaborators during the years, codirectors, co writers, codesigners and coworkers. Birta, Uta and Ansgar! Thank you!

Andri Magnason, Kairos Awards, Hamburg, 28th of February 2010.

LoveStar has been published by Lubbe in Germany. Here you can see the cover, retro sci fi retro soft porn style that actually fits the book quite well. LoveStar is about a huge corporation based on a familian north atlantic island and becomes a global giant. You could say that LoveStar is about what would have happened to the world if the crisis had not stopped our global expansion. Here you can read some excerpts in German on the Lubbe website. LoveStar did very well when it was published here in Iceland, it was nominated to the Icelandic literary award and it won the DV literary prize. Now it has been staged by Herranott – the oldest theater group in Iceland. 

Andri will participate in the Leipziger Buchmesse 2010 from the 18th – the 21st of march. Andri Snær Magnason just won the Kairos award of the Alfred Toepfer institute in Hamburg. Here is some information in German about Lovestar.

My childrens book – Die Geshichte auf dem blauen planeten – has also been published in German. It won the Icelandic literary prize in the year 2000 and has been published in 20 languages. Here you can read about in on Radio Bremen.

The Alfred Toepfer Stiftung F.V.S has announced that Andri Snær Magnason will be the winner of the Kairos Award of 2010. The Award Ceremony will take place at Deutches Schauspielhaus in Hamburg, february 28th 2010. 

KAIROS — A European Cultural Prize awarded by the Alfred Toepfer Stiftung F.V.S.

Since its establishment the foundation has awarded various cultural prizes of different endowment throughout Europe. Reflecting the changing social, political and cultural conditions of contemporary Europe, most of the previous awards were discontinued in favour of one newly conceived and at the same time higher endowed prize. The KAIROS Prize which was first awarded in 2007 represents an innovation within a rather distinguished post-war history of price giving through the foundation. Previous winners of prices initiated by the Alfred Toepfer Stiftung F.V.S. have been, among others, Harold Pinter, Pina Bausch, Samuel Mendes, Imre Kertesz, David Hockney, Cees Nooteboom or, more recently, Olafur Eliasson.

Lesa meira …

Draumalandið verður sýnt á RÚV á sunnudaginn klukkan 19:30. Í dag var tilkynnt að Draumalandið hefur fengið tilnefningu til menningarverðlauna DV sem nú eru veitt í 31. skipti. Þau verða afhent miðvikudaginn 10. mars. Meiri upplýsingar um verðlaunin á vefsíðu DV.

Hér eru kvikmyndirnar sem tilnefndar eru:

KVIKMYNDIR

Draumalandið
Þessi magnaða ákæra yfir rústum íslenska draumsins var nokkur ár í vinnslu og kom ekki fyrir almenningssjónir fyrr en nokkru eftir efnahagshrunið, en upphaflega stóð til að sýna hana fyrr. Við það varð áhrifamáttur myndarinnar meiri; í stað þess að vera aðeins aðvörun um villu og ranga vegferð varð hún spegillinn sem sýndi okkur samhengið milli ýmissa orsaka og þeirra afleiðinga sem við nú glímum við. Þetta er þróttmikil frásögn og ástríðufull, höfundunum Þorfinni Guðnasyni og Andra Snæ Magnasyni er mikið niðri fyrir. Þeir vilja hrifsa áhorfendur úr værð draumalandsins og inn í kaldan veruleikann; hvað gerðist, hvers vegna gerðist það og af hverju leyfðum við því að gerast? 

Njálsgata
Gráglettin og heilsteypt stuttmynd sem fjallar um líf ungs fólks í Reykjavík árið 1996. Ísold Uggadóttur tekst vel að fanga stemningu liðins tíma, þegar fólk neyddist til að eiga prívat símtöl í vinnunni innan um annað fólk í síma með snúru í vegg, fyrir tíma farsímanna. Leikur þeirra Dóru, Jörundar og Darra er samstilltur, leikmyndin og búningar vekja nostalgíuna sem og tónlistin. Eins er stemningin á vinnustaðnum: Símaskránni, dásamleg. Dramað í myndinni felst í því hvað getur gerst í ástarsamböndum þegar traustið brestur og óöryggið og afbrýðisemin ná yfirhöndinni. Ísold stundar nú meistaranám í kvikmyndaleikstjórn við Columbia-háskólann í New York. Það verður gaman að fylgjast með þessari ungu, hæfileikaríku konu í framtíðinni.
 
Bjarnfreðarson/Fangavaktin
Hinn magnaði Vaktabálkur Ragnars Bragasonar og félaga hefur fært okkur ógleymanlegar persónur sem hafa náð að smeygja sér inn í vitundina og verða að viðmiðum í hvunndeginum. Orðfæri þeirra hefur einnig orðið hluti af því daglega tungutaki sem við notum til að skilgreina tilveruna frá degi til dags. Þættirnir hafa skapað ný viðmið í gerð leikins sjónvarpsefnis á Íslandi og standast fyllilega alþjóðlegan samanburð. Sjónvarpsþættirnir Fangavaktin og bíómyndin Bjarnfreðarson eru áhrifamikill lokakafli heildarverksins. Í Fangavaktinni lokast Georg Bjarnfreðarson innan rimla hugans, um leið og Daníel og Ólafur Ragnar byrja að losna undan áhrifavaldi hans. Í bíómyndinni Bjarnfreðarson freistar Georg þess að finna leiðina út, fyrirgefa sjálfum sér breytni sína. Sú leit hans að endurlausn, með hjálp sinna gömlu félaga, er allt í senn; kómísk, sorgleg og hjartnæm. 
 
Sólskinsdrengurinn
Móðir Kela, ungs einhverfs drengs, leggur upp í leit að leiðinni inn fyrir skel sonar síns. Þessi saga um trú, þrautseigju og lítil kraftaverk er næmlega sögð af þroskuðum kvikmyndahöfundi, hvers mannskilningur og samkennd með hlutskipti fólks skín úr hverjum ramma. Þetta er myndin þar sem Friðrik Þór sneri aftur. Það er engin tilviljun að þekktar stjörnur hafi lagt þessu verki lið, eða að myndin fari nú í víðtæka dreifingu í Bandaríkjunum og víðar, því að þessi hjartnæma og áhrifamikla saga lætur engan ósnortinn.
 

Íslensk alþýða
Það er ávallt gleðiefni þegar fyrsta kvikmynd ungs kvikmyndahöfundar heppnast svo vel að áhorfandinn fær nýja sýn á veruleikann. Heimildamyndin Íslensk alþýða eftir Þórunni Hafstað er þannig mynd. Þórunn, sem nýlokið hefur námi í sjónrænni mannfræði, beinir sjónum að verkamannabústöðunum við Hringbraut og nokkrum íbúum þeirra. Áherslan er bæði skemmtileg og nýstárleg; þetta er saga um samskipti fólks við það rými sem það hrærist í. Með því að skoða þessi samskipti nær Þórunn að sýna okkur venjulegt fólk í því samhengi sem við leiðum oftast hjá okkur. Smáatriði opinbera óvæntar hliðar. Hið ofur hvunndagslega reynist áhugaverðara en áhorfandinn ætlar. Húsið hefur sál og aðgát skal höfð í allri nærveru og umgengni. Myndin vakti mikla athygli á Skjaldborg, hátíð íslenskra heimildamynda, síðastliðið vor og á Alþjóðlegri kvikmyndahátíð í haust. Vonandi ber Sjónvarpið gæfu til að sýna hana sem fyrst, enda á hún fullt erindi við íslenska alþýðu.

Nefndin 
Ásgrímur Sverrisson
kvikmyndagerðarmaður og ritstjóri, formaður

Bjargey Ólafsdóttir
kvikmyndagerðarmaður og myndlistarmaður

Dóri DNA
Tón- og sviðslistamaður

Draumalandið fékk Eddu fyrir Heimildarmynd ársins – takk kærlega fyrir okkur!

 Heimildamyndin Draumalandið hlýtur 4 tilnefningar til Edduverðlauna í ár.

 Draumalandið er tilnefnt í flokknum besta heimildamynd. Þorfinnur Guðnason og Andri Snær Magnason eru tilnefndir sem bestu leikstjórar. Valgeir Sigurðsson er tilnefndur fyrir bestu tónlistina. Kjartan Kjartansson og Björn Viktorsson eru tilnefndir fyrir besta hljóðið.

 Draumalandið sló aðsóknarmet íslenskra heimildamynda þegar hún var sýnd í kvikmyndahúsum á Íslandi. Alþjóðleg frumsýning var í keppni á IDFA, Amsterdam og er hún fyrsta íslenska myndin til að komast í aðalkeppni á þessari stærstu heimildamyndahátíð í heimi.

 Ground Control Productions býður meðlimum ÍKSA að sjá  Draumalandið í Regnboganum, miðvikudaginn 24 febrúar, klukkan 18.00.

 Allir velkomnir!

 Úr dómum um Draumalandið:

 “…it offers impassioned visual and rhetorical arguments that put the island nation’s environmental and financial problems in historical perspective. Illustrating how the government blithely sold precious natural resources to predatory multinationals and used economic fear-mongering to push the deals through without proper study or reflection.”

Variety Lesa meira …